نهاد عمومی کتابخانه های عمومی کشور
اخبار کتابخانه ها
دیگر رسانه ها
دكتر عصمت مؤمني در دومين نشست هم انديشي اساتيد
دكتر عصمت مؤمني در دومين نشست هم انديشي اساتيد
در حاشیه دومین نشست هم اندیشی (9)؛ ضرورت تولید نیاز برای مراجعه به کتابخانه‌های عمومی دکتر عصمت مؤمنی، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، بر ضروت تولید نیاز برای مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی تأکید کرد و لازمه این امر را خلاقیت و آشنایی کامل با جامعه مخاطب دانست.

دکتر عصمت مؤمنی، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در گفتگو با روابط عمومی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، درباره مبحث نیازسنجی در مجموعه سازی کتابخانه‌های عمومی اظهار داشت: در مجموعه سازی همیشه از نیازسنجی صحبت کرده ایم، اما به نظر می رسد بسیاری از مخاطبان در تشخیص نیاز خود دچار سردرگمی هستند. از سوی دیگر خیلی از کتابداران نیز، نیاز اطلاعاتی کاربران را به درستی تشخیص نمی دهند. بنابراین به عقیده من باید یک گام به عقب برگردیم و نیاز را تولید کنیم. لازمه تولید و ایجاد نیاز، خلاقیت و آشنایی کامل با جامعه مخاطب است. باید محیط پیرامون خود را به خوبی رصد کنیم، تا درک صحیحی از شرایط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی داشته باشیم و دریابیم که مردم جامعه ما، در چه زمینه هایی نسبت به  ارتقاء آگاهی خود احساس نیاز می کنند.

وی با اشاره به اینکه فرآیند تولید دانش عینی و مکتوب همواره از نیاز فعلی مخاطب عقب تر است، بر لزوم پر کردن این شکاف از طریق تولید دانش ذهنی تأکید کرد و با ذکر مثالی در این خصوص گفت: برای مثال، بحران آلودگی هوا یکی از مسائلی است که کانون توجه قرار گرفته است. مردم ما، به ویژه در تهران، از آلودگی هوا رنج می برند. یکی از راهکارها در جهت تولید دانش ذهنی در کتابخانه، برگزاری نشست‌هایی با موضوع آموزش روش‌هایی برای کاهش آسیب های ناشی از آلودگی هوا، خواهد بود. کتابدار می تواند برای طرح مباحث، از حضور متخصصان بهره‌مند شود و بدین ترتیب تعاملی بین متخصصان و کاربران شکل می‌گیرد.

مؤمنی با ارائه مثالی دیگر بر نقش کتابخانه‌های عمومی در تولید دانش ذهنی تأکید کرد و افزود: برای مثال، ناشرین کمک درسی، با تولید انبوه کتاب های کمک درسی، یکی از حامیان آموزش و پرورش محسوب می شوند. این در حالی است که با تنظیم یک تفاهم‌ نامه می‌توان معلمان را به کتابخانه کشاند و با اینکار به والدین اعلام کرد که پشتیبان کمک درسی شما در کتابخانه عمومی است.

وی تصریح کرد: می‌خواهم بگویم کتابخانه عمومی با به کار گیری خلاقیت‌های جدید، می‌تواند فرصت‌هایی نو برای افزایش تعامل با مردم ایجاد کند. به عقیده من ایجاد بسترهای تازه برای رفع نیاز مخاطب بسیار مؤثر خواهد بود. چراکه به نوعی تولید دانش صورت گرفته است. مگر نه اینکه مجموعه سازی می‌کنیم تا آنچه را که از اطلاعات و دانش تولید شده، در دسترس عموم قرار دهیم؟ من ایرادی نمی بینم که در کنار اطلاعات عینی (Objective)، از طریق برگزاری جلسات گفتگو و اشتراک اندیشه ها، اطلاعات به صورت ذهنی (Subjective) نیز در کتابخانه‌های عمومی ارائه شود.
عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تأکید کرد: در صورتی که چرخه حیات اطلاعات و دانش شامل فرآیندهای تولید، توزیع و مصرف، به اطلاعات عینی محدود شود، به واسطه  شکافی که همواره بین تولید عینی و ذهنی وجود دارد، همیشه یک گام عقب تر از نیاز مخاطب خواهیم بود. لذا، ضروری است با تولید دانش ذهنی که خلاقیت بیشتری را می طلبد، بسترهایی برای پر کردن این شکاف فراهم شود.

دکتر مؤمنی با اشاره به ترویج خواندن به عنوان یکی از رسالت‌های کتابخانه عمومی، بیان کرد: ما فکر می‌کنیم فرآیند خواندن، تنها به سواد خواندن محدود می شود. در صورتیکه شاید مشکل اصلی مخاطبان ما نداشتن درک و تشخیص درست است، که پیش از مرحله سواد خواندن اتفاق می‌افتد. بدین معنی که دریافت کودک ما از محرک‌های محیطی ضعیف است و در نتیجه ثبت حسی و درک آن مفاهیم نیز ضعیف خواهد بود. در این شرایط پس از رسیدن کودک به مرحله سواد خواندن، برقراری ارتباط وی با مفاهیم سخت، و تولید مفاهیم جدید به مراتب برای او مشکل تر خواهد شد.

وی ادامه داد: بنابراین لازم است گامی به عقب برگشته و توانایی و ظرفیت کودکان را نسبت به دریافت محرک‌های محیطی افزایش دهیم. بدین ترتیب، با ورود به سیستم آموزش و پرورش و طی مرحله سواد خواندن، علاوه بر اینکه مفاهیم در ذهن کودک جهش پیدا می‌کند، خود نیز قادر به تولید مفاهیم جدید خواهد شد. به عقیده من کتابخانه‌های عمومی به عنوان یکی از نهاد‌های اجتماعی و تأثیرگذار در آموزش می توانند این مسئولیت را بر عهده بگیرند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ارزیابی دومین نشست هم اندیشی اساتید و مسئولان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت: من همیشه به برقراری ارتباط با جامعه اساتید خوشبین بوده‌ام. برگزاری این سلسله نشست ها حرکت بسیار خوبی است حتی اگر همه‌ی آنچه از سوی اساتید مطرح می‌شود، جنبه اقدام و یا راهکار نداشته باشد؛ احترام به جامعه آموزشی کشور و برقراری ارتباط و تعامل نهاد کتابخانه‌های عمومی، به عنوان حوزه کاری رشته علم اطلاعات و دانش شناسی (کتابداری)، با دانشگاه و جامعه علمی بسیار باعث خرسندی است. امیدوارم این نشست‌ها تداوم یابد.

بيشتر